نگاه

در تاریخ معاصر ایران، کمتر تجربه‌ای را می‌توان یافت که به اندازه سازمان فیلم گلستان در مرز میان صنعت، سیاست و هنر حرکت کرده باشد؛ تجربه‌ای که به محفلی برای تلاقی برخی از مهم‌ترین نام‌های ادبی و هنری بدل شد. ابراهیم گلستان، که مسیرش از سیاست و ادبیات آغاز شده بود، در بزنگاه پساکودتای ۲۸ مرداد به انتخابی دشوار رسید، انتخابی که از دل آن، یکی از مهم‌ترین نهادهای مستقل تولید فیلم در ایران شکل گرفت. این استودیو، با اتکا به سرمایه صنعت نفت و در عین حال با رویکردی خلاقانه و متفاوت، بستری فراهم آورد تا چهره‌هایی چون فروغ...

در جهانی که بسیاری از اقتباس‌ها به‌دنبال دراماتیزه‌کردن اغراق‌آمیز متون ادبی‌اند، فیلم «کتاب داستان» به کارگردانی چارلی مک‌داول مسیری معکوس را طی می‌کند و آن کاستن به‌جای افزودن است. این فیلم که بر اساس رمانی از تووه یانسون ساخته شده، چندان بر روایتی پرحادثه تکیه ندارد و بیشتر تمرکزش را بر لحظه و حس گذاشته است. انتخابی که اقتباس را از یک انتقال داستانی، به یک تجربه زیباشناختی بدل می‌کند. فیلم «کتاب تابستان» ساخته چارلی مک‌داول، اقتباسی سینمایی از رمان تحسین‌شده نویسنده شهیر فنلاندی و خالق مومین‌ها است که در سال ۱۹۷۲ منتشر شده است. اقتباس از رمانی که فاقد...

هشتم اردیبهشت ماه، زادروز سیمین دانشور، نویسنده نامدار معاصر است که با «سووشون» دری تازه در رمان‌نویسی ایران گشود. به همین مناسبت فرصتی شد تا از زاویه‌ای دیگر به آثار این بانوی نویسنده نگاه کنیم و ظرفیت اقتباس سینمایی از رمان‌های او را مورد بررسی قرار دهیم. در همین رابطه با جابر قاسمعلی، فیلم‌نامه‌نویس و پژوهشگر سینما، هم‌کلام شدیم تا ویژگی‌های ادبی رمان‌های دانشور را بررسی کنیم و ببینیم چرا آثار او با وجود عمق دراماتیک و شخصیت‌پردازی‌های ماندگار، کمتر بر پرده نقره‌ای جان گرفته‌اند. توانا در حوزه درام و طنز قاسمعلی در ابتدای این گفت‌وگو در پاسخ به این...

دمیتری شوستاکوویچ (۱۹۷۵-۱۹۰۶) بی‌تردید یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های موسیقی قرن بیستم است، اما زندگی او بیش از هر آهنگساز دیگری در تاریخ، با سیاست و ایدئولوژی گره خورده. رمان «هیاهوی زمان» از نویسنده انگلیسی، جولین بارنز که با ترجمه پیمان خاکسار توسط نشر چشمه به بازار نشر آمده، روایتی داستانی اما عمیقاً مستند از سه مقطع بحرانی زندگی آهنگساز شهیر روس است. «هیاهوی زمان» رمانی هیبریدی است، ترکیب داستان و زندگی‌نامه که به خوبی به درون زندگی شوستاکوویچ و زمانه‌ای که در آن زندگی می‌کرده، می‌رود. بارنز دراین کتاب فقط به دنبال بیوگرافی نیست و یک پرتره اگزیستانسیال از انسانی...

سریال جدید نتفلیکس با عنوان «کارآگاه هوله» که از ۲۶ مارس ۲۰۲۶ پخش خود را آغاز کرده، یکی از موردانتظارترین اقتباس‌های ادبی سال است. این سریال ۹ ‌قسمتی که با همکاری مستقیم «یو نسبو»، نویسنده نروژی، ساخته شده، بر اساس رمان «ستاره شیطان» شکل گرفته است. نسبو در این سریال به عنوان نویسنده اصلی فیلمنامه حضور دارد و برای اولین بار کنترل کامل یک اقتباس سینمایی را در دست گرفته است. او در مصاحبه‌ای گفته بود پس از تجربه ناموفق فیلم «آدم‌برفی» که خودش نقشی در ساخت آن نداشت، تصمیم گرفت «اگر قرار است هَری هوله دوباره به پرده بیاید،...

اصغر نوری، مترجم و کارگردان تئاتر، بی‌شک یکی از بدشانس‌ترین هنرمندان سال گذشته بود. اجرای نمایش «شوخی می‌کنید مسیو تانر» او نخست در دی‌ماه به دلیل شرایط کشور متوقف شد، و سپس در اسفندماه جنگ مانع از برگزاری آن گردید. گفت‌وگو با نوری چند روز پیش از آغاز جنگ و به مناسبت اجرای همین نمایش انجام شده است؛ او در این مصاحبه با تکیه بر سابقه و ذائقه کتابخوانی‌اش، از نویسنده رمان «شوخی می‌کنید مسیو تانر» و پژوهش‌های ادبی خود سخن گفته است.   اقتباس از رمانی مثل «شوخی می‌کنید مسیو تانر» کاری سخت به نظر می‌رسد. شما بعد از...

اورهان پاموک، نویسنده مطرح ترکیه‌ای در سال ۲۰۰۶ جایزه نوبل ادبیات را کسب کرد و دو سال بعد، اولین رمانش پس از کسب جایزه نوبل را نوشت. این رمان «موزه معصومیت» نام داشت و کتابی درباره عشق، روابط بین انسان‌ها، انتقاد از قشر مرفه جامعه و شکستن تابوهای سنتی جامعه ترکیه در گذر از تفکرات سنتی به سمت مدرنیته بود. «موزه معصومیت» داستانی ملودرام است و با وجود چند لحظه روان‌شناختی، بیش از آنکه داستانی قانع‌کننده از عشق باشد، کاوشی است در اینکه عشق میان زن و مرد در کشوری مانند ترکیه چه معنایی می‌تواند داشته باشد. همان‌گونه که مادر...

ویلیام شکسپیر برای ادبیات و تئاتر جهان فقط یک نام در کتاب‌های ادبی و تاریخ نیست، او قله‌ای رفیع و سایه‌گستر بر سراسر جغرافیای ادبیات است، چهره‌ای که زبان را دگرگون کرد و صحنه را به میدان تلاقی فلسفه، سیاست و روان‌شناسی بدل ساخت. او ظرفیت‌های پنهان کلمات را بیدار کرد و نشان داد کلمه چگونه می‌تواند هم‌زمان شعر، اندیشه و نمایش باشد. شخصیت‌هایش از مرز زمان عبور کرده‌اند، هملت، مکبث و لیر تنها کاراکترهای یک نمایشنامه نیستند، بلکه صورت‌های جاودانه‌ای از تردید، قدرت، جنون و وجدان انسانی‌اند. اهمیت شکسپیر در تاریخ ادبیات، تنها در مهارت درام‌نویسی‌اش خلاصه نمی‌شود، او...

سینما و ادبیات پیوند نزدیکی با هم دارند و جذابیت‌های دنیای سینما گاهی نویسندگان را به خودش جذب می‌کند. در سینمای ایران حضور نویسندگان در فیلم‌ها چندان چشمگیر نبوده و جز مواردی معدود، نویسندگان ترجیح داده‌اند به حرفه اصلی خودشان بپردازند و خودشان را درگیر حرفه دیگری نکنند.   شاید در نگاه اول و در وضعیت آشفته این روزهای سینمای ایران، حضور نویسندگان ایده بدی به حساب نیاید اما وقتی در عمل خروجی کار آنان را مشاهده می‌کنیم، می‌بینیم آنها در سینما چیزی برای ارائه ندارند و از طرح یک داستان ساده و روان عاجز می‌مانند.   نمونه اخیر این...

سیدوحید موسوی‌راد؛ در تازه‌ترین قسمت از برنامه «آنسوی جلد» نمایشنامه «باغ وحش شیشه‌ای» تنسی ویلیامز و فیلم «اینجا بدون من» بهرام توکلی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. به گزارش تیتر هنر، کوروش جاهد از پژوهشگران و منتقدان باسابقه سینما، درباره فیلم «اینجا بدون من» و اقتباسی که از نمایشنامه «باغ وحش شیشه‌ای» صورت گرفته، گفت: بهرام توکلی اقتباس خوبی نمایشنامه تنسی ویلیامز انجام داده است. فیلمساز تغییراتی در فیلم اعمال کرده و سیر تحول و جایگزینی‌هایی که انجام داده قابل قبول است در نهایت باعث می‌شود فیلم به پایان‌بندی درخشانی برسد. خاطرم هست زمانی که فیلم اکران شد، بسیاری...