نقدی بر فیلم «تِنِت» آخرین ساخته کریستوفر نولان/ یک فیلم چالشی، یک گیشه نیم‌سوز
نقدی بر فیلم «تِنِت» آخرین ساخته کریستوفر نولان/ یک فیلم چالشی، یک گیشه نیم‌سوز

«تنت» با بودجه ۲۰۰میلیون دلاری ساخته شده. اگر هزینه‌های بسیار زیاد تبلیغات را هم به آن اضافه کنیم عددش خیلی بیشتر از این حرف‌ها هم می‌شود.

در توضیحش این‌طور آمده: «دو جاسوس بین‌المللی حرفه‌ای برای جلوگیری از وقوع جنگ جهانی سوم، درگیر ماجرا و توطئه‌ای پیچیده می‌شوند؛ از جمله یک فناوری بی‌مانند که امکان وارونگی زمان را به بشر داده است.» همین چند خط کافی بود تا حرف‌هایی که پیش از این جسته و گریخته درباره ساخته جدید نولان شنیده شده بود، رنگ و بوی واقعیت بگیرد. منابع خبری غیررسمی بارها به این موضوع اشاره کرده بودند که نولان ۱۰سال ایده ساخت این فیلم را در ذهنش چرخانده. دیگرانی هم بودند که می‌گفتند نولان چیزی حدود ۲۰سال برای ایده‌پردازی ساخت این فیلم زمان گذاشته. همین بود که وقتی خبر اکران فیلم جدید کریستوفر نولان پیچید، همه گوش‌ها تیز شد. همه می‌خواستند بدانند که در این بلبشویی که ویروس کرونا به راه انداخته، آیا واقعا «انگاشته» یا «Tnet» ارزش این را دارد که مخاطب به خاطرش ریسک کند، پا روی ترس‌هایش بگذارد و برای دو ساعت و نیم روی صندلی‌های سینما به تماشایش بنشیند؟ همان چند خط اول خبر اکران «تنت» که در رسانه‌ها پیچید، همه فارغ از اینکه آخرین ساخته نولان چه موجی از تمجید یا انتقاد به همراه خواهد داشت، درباره ویژگی منحصر‌به‌فردی حرف می‌زدند که این فیلم با خودش داشت؛ اینکه در دوران رکود و تعطیلی سینماها و در این بازار مرگباری که کووید۱۹ به راه انداخته، نولان به ‌شدت اصرار دارد که فیلمش حتما در سینما اکران شود. آیا این فیلم می‌تواند گیشه خاموش سینما را رونق دوباره ببخشد؟ همان روزها مجله تایم نوشت که اگر قرار باشد چیزی در این دوران بتواند تماشاگران را به سالن‌های سینما برگرداند، آن چیز فیلم جدید نولان است؛ فیلمی که نولان می‌گوید پنج سال زمان صرف نوشتن فیلمنامه پیچیده‌اش کرده و بارها در مصاحبه‌هایش تاکید داشته که «تنت» را باید در بزرگ‌ترین و بهترین سینمای ممکن دید. بالاخره بعد از کشمکش‌های بسیار زیاد کارگردان بریتانیایی با مخالفانی که به دلیل شرایط پیچیده کرونایی نمی‌خواستند مخاطبان را به سالن سینما بکشانند، «انگاشته» روی پرده آمد؛ برای اولین بار در خارج از مرزهای امریکا و در کشورهایی مثل استرالیا، کانادا، کره جنوبی، فرانسه، ایتالیا، آلمان، ژاپن، روسیه، انگلستان و چین اکران شد.
یک شاهکار پر از ابهام
نولان هنگام اکران جهانی فیلم در پیامی تصویری به مخاطبانش در چین گفته بود که «تنت» بزرگ‌ترین فیلمی است که تا امروز ساخته. او به این موضوع تاکید کرده بود که این فیلم را برای صفحه نمایش‌های بسیار بزرگ کارگردانی کرده. با اکران «انگاشته» نظرها یکی پس از دیگری ردیف شدند؛ پیتر بردشاو در گاردین نوشت: «با آن همراه شوید. کریستوفر نولان با یک مفهوم بی‌نظیر کاری می‌کند که شما برای نفس کشیدن ماسک خود را در بیاورید، در حالی‌ که در تعجب هستید که ماجرای این فیلم کلا از چه قرار است.» الکس گادفری با اشاره به خلاقیت نولان در استفاده از افکت‌های سینمایی جذاب و متفاوت، درباره «تنت» در سایت خبری امپایر توضیح داد: «بار دیگر نولان با در دست گرفتن کنترل محیط تلاش می‌کند واقعیت را تغییر یا دست‌کم سقف سالن‌های سینما را از هیجان منفجر کند.» او همچنین «انگاشته» را این‌طور توصیف کرد: « بزرگ، پررنگ، گیج‌کننده و دیوانه‌وار!» تارا مک‌نامارا با اشاره به مهارت کریستوفر نولان در دستکاری زمان، در کامن سنس نوشت: «او این‌بار انگار یک مکعب روبیک در ژانر فیلم‌های سفر به زمان ساخته. فیلم از نظر ذهنی طاقت‌فرساست و شاید تعداد معدودی از مخاطب‌ها بتوانند شلختگی زمان را درست کنار هم بچینند.» آن ‌طرف جسیکا کیانگ با انتقاد به یکی از نقش‌های محوری فیلم در نیویورک‌تایمز نوشت: «جان دیوید واشنگتن نقش یک مامور بی‌نام و نشان سی‌آی‌ای را بازی می‌کند که بین صحنه‌های مختلف در زمان در رفت‌وآمد است.» این دقیقا نکته‌ای بود که بسیاری از منتقدان دیگر هم به آن اشاره کرده بودند؛ اینکه در «انگاشته» شاهد مجهولات سردرگم‌کننده بسیاری هستیم که وقتی بازی سفر زمان هم به آن اضافه می‌شود به مراتب ابهامات بیشتری ایجاد می‌کند. این دقیقا مصداق همان جمله‌ای است که یکی درباره آخرین ساخته نولان گفته بود: «تنت فیلمی است که خیلی‌ها در برابر آن مبهوت می‌شوند و دست‌ها را بالا می‌برند.» جانی اولکسینسکی هم در نیویورک‌پست نوشت: «حتی برای کارگردان جسور فیلم‌های تلقین و یادگاری هم انگاشته یک فیلم بی‌پروا و چالشی است. تلاش برای فهم داستان به مخاطب این حس را می‌دهد که انگار روی یک چهارپایه با کلاه کاغذی نشسته است؛ از همان کلاه‌هایی که قبلا در مدارس روی سر شاگرد تنبل‌ها می‌گذاشتند.» یکی نوشت: «این فیلم یک دروغ بزرگ است… دنیا آماده دیدن یک فیلم خوب پرمخاطب بود؛ مخصوصا وقتی که ماسک‌های صورت را می‌دیدیم و درباره سفر در تونل زمان صحبت می‌شد. متاسفانه تنت این فیلم نبود.» یکی از کاربران توییتر آخرین ساخته نولان را یک شاهکار بزرگ سینمایی توصیف کرد و نوشت: «نولان باز هم مخاطبانش را میخکوب کرد.» و یکی دیگر نوشت: « فیلمی پر از مجهولات ذهنی که اصلا در این شرایط روحی و پاندمی کرونا که دنیا را از پا درآورده خوراک روحی خوبی نبود.»  خبر ساخته جدید نولان که رسید، از همان ابتدا همه‌ چیز در هاله‌ای از ابهام بود. تا مدت‌ها اطلاعات زیادی از فیلم در دست نبود و چند خط محدود و پراکنده همین بود که احتمالا داستان فیلم مربوط به زمان است و جان دیوید واشنگتن و رابرت پتنسیون در آن بازی می‌کنند. اکران «تنت» اما خیلی از تئوری‌ها درباره داستان فیلم را نقش بر آب کرد. داستان فیلم اصلا درباره سفر زمان نبود و از قضا یک ژانر کاملا جاسوسی داشت. عجیب هم نبود، چراکه نولان از علاقه‌مندان پر و پا قرص فیلم‌های جمیز باند است و بعدها اعتراف کرد که در تمام دوران ساخت «تنت»، فیلم‌های جیمز باند را ندید تا تاثیر مستقیمی روی او نگذارد. نولان درباره ژانر فیلم «انگاشته» گفته: «می‌خواستم یک فیلم جاسوسی بسازم که هم آشنا باشد و هم ناآشنا.» از نظر بسیاری از مخاطبانی که در این بلبشوی کرونا پای «انگاشته» نشستند، صحنه‌های بسیار عجیب و بزرگ، تصادف‌‌های نفس‌گیر اتومبیل‌ها، هویت‌های پنهان و ایده‌های تازه درباره ماهیت زمان و جهان خیالی، همه در کنار هم یک روایت تک‌خطی دارد؛ «تنت» نسخه نولانی «جیمز باند» است.
«انگاشته» بالاخره چند می‌فروشد؟
«تنت» با بودجه ۲۰۰میلیون دلاری ساخته شده. اگر هزینه‌های بسیار زیاد تبلیغات را هم به آن اضافه کنیم عددش خیلی بیشتر از این حرف‌ها هم می‌شود. آن‌طور که ورایتی خبر داد، در هفته اول اکران بین‌المللی این فیلم در کشورهایی مثل انگلستان، فرانسه و کره‌جنوبی، نولان موفق شد با مجموع فروش بیش از ۵۳میلیون دلار رونق را تا حد زیادی به سینما برگرداند. هنوز اما خیلی مانده بود تا هزینه‌های ساخت و تبلیغ فیلم جبران شود، چه برسد به اینکه بخواهد سودی هم به جیب بیاورد. با این همه اما فروش توفانی «انگاشته» در روزهایی که یک ویروس جهانی سینماها را رسما تعطیل کرده بود، عین معجزه بود. بعد از آن همه چشم به گیشه امریکای شمالی و چین دوخته بودند که ببینند این دو کشور آمار را چقدر جابه‌جا می‌کنند. طبق آخرین اعلام سایت ورایتی، «انگاشته» تا امروز ۳۰۰میلیون دلار فروش داشته که به این ترتیب توانسته بودجه ساخت ۲۰۰میلیون دلاری خود را به استودیو پس بدهد و حالا در گیرو‌دار بازگرداندن بودجه تبلیغات است. بر اساس گزارش تلگراف، با توجه به درصد دریافتی برادران وارنر، استودیوی سازنده «تنت» از سینماها در دوران کرونا، در صورتی که مجموع فروش این فیلم به ۴۰۰میلیون دلار برسد، آن‌ وقت نولان می‌تواند نفس راحتی بکشد و ادعا کند که آخرین  ساخته پرحاشیه‌اش نه تنها غبار نشسته بر سینماهای خاموش در روزهای کرونایی را پاک کرده، بلکه به سود هم رسیده است. هنوز اما خیلی تا پایان راه حرف و حدیث مانده. تحلیل یک خطی بسیاری از اهالی سینما همان چیزی است که ورایتی نوشته؛ اینکه «تنت» در سطح جهانی ۳۰۰میلیون دلار درآمد دارد، اما گیشه داخلی همچنان بحرانی است و چراغش نیم‌سوز. برادران وانر و تحلیلگران باکس‌آفیس انتظار دارند وقتی سینماها در امریکا دوباره رونق بگیرند، آمار فروش «تنت» هم تکان بخورد. شاید آن زمان استودیوهای هالیوودی هم که فعلا بزرگ‌ترین پروژه‌های خود را از اکران دور نگه داشته‌اند، وسط بیایند و دست به کار شوند.

 

منبع اعتماد