این کتاب ها طی ۱۰سال بیش از ۳۰ بار تجدید چاپ شدند
این کتاب ها طی ۱۰سال بیش از ۳۰ بار تجدید چاپ شدند

بررسی پرتکرارترین عناوین یک دهه گذشته نشر کشور نشان می‌دهد کفه ترازو به سمت آثار داستانی سنگینی می‌کند. همچنین از بین پنج کتاب بیش از ۳۰ بار تجدید شده، چهار کتاب در حوزه دفاع مقدس و یک کتاب نیز به‌صورت ناشر مولف منتشر شده است.
 

بررسی پرتکرارترین عناوین یک دهه گذشته نشر کشور نشان می‌دهد کفه ترازو به سمت آثار داستانی سنگینی می‌کند. همچنین از بین پنج کتاب بیش از ۳۰ بار تجدید شده، چهار کتاب در حوزه دفاع مقدس و یک کتاب نیز به‌صورت ناشر مولف منتشر شده است.

به گزارش تیتر هنر سمیه حسن‌نژاد:بررسی یک دهه نشر کتاب و شناسایی کتاب‌هایی که بالای ۳۰ بار تجدید چاپ شده‌اند، کارنامه روشنی است تا براین اساس، علاوه بر شناسایی سلیقه و توجه مخاطب، تصویری از فراز و فرودهای بازار نشر کشور به دست آید.

نخستین بخش گزارش بررسی کتاب‌های بالای ۳۰ بار تجدید چاپ ۱۰ سال گذشته به پنج کتاب «خاک‌های نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید»‌، «من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت»،‌ «دا: خاطرات سیده زهرا حسینی»،‌ «شاهکار قرن: استراتژی ایجاد درآمدهای انفعالی خرد و کلان» و «دختر شینا(خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسرسردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر)» اختصاص دارد.

خاک‌های نرم کوشک
«خاک‌های نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید» شرح حال شهید عبدالحسین برونسی به قلم سعید عاکف است. این کتاب را انتشارات ملک اعظم خراسان رضوی نخستین‌بار سال ۱۳۸۶ منتشر کرده است.

«خاک‌های نرم کوشک» ۲۱۱ بار به تجدید چاپ رسیده بنابراین طی ۱۰ سال گذشته بیشترین نوبت چاپ  را در همه حوزه‌ها به خود اختصاص داده است. صدرنشینی کتاب سعید عاکف در این بخش، در حوزه نشر دفاع مقدس نیز قابل توجه است؛ علاوه براین به نظر می‌‌‌رسد که انتشار موفقیت‌آمیز این کتاب از منظر آمار‌ها از سوی ناشر شهرستانی نیز قابل ملاحظه و بررسی است.

من زنده‌ام
«من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت» دومین کتاب جدول بیشترین نوبت‌های چاپ است. به نظر می‌‌رسد که قرار گرفتن کتابِ معصومه آباد با ۱۸۸ بار چاپ از سال ۱۳۹۲ در این جایگاه نشان از میزان اهمیت مستند‌نگاری تاریخ دفاع مقدس دارد. مقام معظم رهبری در تقریظ بر آن نوشتند: «کتاب را با احساس دوگانه‌ اندوه و افتخار و گاه از پشت پرده‌ اشک، خواندم… این نیز از نوشته‌هایی است که ترجمه‌اش لازم است…»

براساس این کتاب که شرح خاطرات دوران اسارت این عضو پیشین شورای شهر تهران است، نخستین مسابقه کتابخوانی «کتاب و زندگی» برگزار شد. موج رسانه‌ای این رویداد فرهنگی موجب شد تا این کتاب حوزه دفاع مقدس در عرض یک ماه به چاپ ‌سی‌ام برسد.

دا
«دا: خاطرات سیده زهرا حسینی» نیز که نخستین‌بار سال ۸۶ به همت «سوره مهر» یکی از پرکار‌ترین ناشران حوزه دفاع مقدس منتشر شده است. نخستین تجربه نمایشگاهی موجب شد تا «دا» بیشتر بر سرزبان‌ها بیفتد.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره این کتاب فرمودند: «کتاب «دا» حقا و انصافا کتاب بسیار خوب و قابل طرح در سطح جهانی است.»

برگزیده نهمین جشنواره انتخاب کتاب سال شهید حبیب غنی‌پور، برگزیده دومین دوره جایزه جلال آل احمد و برگزیده بخش تاریخ و جغرافیای سی‌امین دوره جایزه کتاب از افتخارات این کتاب است.

شاهکار قرن
«شاهکار قرن: استراتژی ایجاد درآمدهای انفعالی خرد و کلان» نوشته امید علیزاده در چهارمین ردیف این جدول با ۱۵۵ بار چاپ قرار دارد. این کتاب اقتصادی که سال ۱۳۹۵ به‌صورت ناشر مولف به چاپ رسیده با اختلاف ۷۳تایی از کتاب بعدی این جدول خودنمایی می‌کند؛ این کتاب در واقع جدول پرتکرار‌ها را تنوع بخشیده است.

دختر شینا
آخرین کتاب این جدول «دختر شینا(خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسرسردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر)» است. دیگر کتاب دفاع مقدس که به قلم بهناز ضرابی‌زاده نوشته شده را سوره مهر سال ۱۳۹۰ منتشر کرده و طی ۱۰ سال گذشته ۸۲بار تجدید چاپ شده است.  دختر شینا در بخش خاطره شفاهی، شانزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس به‌عنوان اثر برگزیده انتخاب و به زبان‌های ترکی استانبولی، انگلیسی و عربی نیز ترجمه شده است.

موفقیت‌های این کتاب، موجب شد تا در فهرست ۱۰۵ کتاب انتخابی مجمع ناشران دفاع مقدس برای عرضه در نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت سال ۲۰۱۵ قرار گیرد.

پر تکرار‌ترین عناوین در ۱۰ سال اخیر
و اما جدول کتاب‌هایی که در ۱۰ سال اخیر؛ یعنی از سال ۱۳۸۶ تا کنون برای اولین بار منتشر و بیش از ۳۰ نوبت، تجدید چاپ شده‌اند:

ردیف                                         عنوان کتاب      ناشر    آخرین نوبت چاپ سال اولین چاپ     استان نوع اثر
۱ «خاک‌های نرم کوشک: خاطرات خانواده و همرزمان شهید»  ملک        اعظم ۲۱۱ ۱۳۸۶ خراسان رضوی تالیف
۲ «من زنده‌ام: خاطرات دوران اسارت» بروج ۱۸۸ ۱۳۹۲ تهران تالیف
۳ «دا: خاطرات سیده زهرا حسینی» سوره مهر ۱۵۵ ۱۳۸۹ تهران تالیف
۴ «شاهکار قرن: استراتژی ایجاد درآمدهای انفعالی خرد و کلان» امید علیزاده ۱۵۵ ۱۳۹۵ تهران تالیف
۵ «دخترشینا: (خاطرات قدم‌خیر محمدی‌کنعان همسرسردار شهید حاج ستار ابراهیمی‌هژیر)» سوره   مهر ۸۲ ۱۳۹۰ تهران تالیف
۶ «راهنمای سریع اورژانس» نشر آفرنگ ۷۸ ۸۸    قم تالیف
۷ «رویای نیمه شب» کتابستان معرفت  ۶۶  ۹۳    قم تالیف
۸ «مطلع مهر: راهکارهای جامع و کاربردی برای انتخاب همسر» حدیث راه عشق ۶۵  ۸۶ اصفهان تالیف
۹ انسان ۲۵۰ ساله: بیانات مقام معظم رهبری درباره زندگی سیاسی – مبارزاتی ائمه معصومین (ع) موسسه ایمان جهادی ۶۳ ۹۳ تهران گردآوری
۱۰ «راهنمای مصور سفر زیارتی عراق» نشر معروف ۶۲ ۸۹ قم گرد‌آوری
۱۱ «پایی که جاماند: یادداشت‌های روزانه سید ناصر حسینی‌پور از زندان‌های مخفی عراق» سوره مهر ۶۰ ۹۱ تهران تالیف
۱۲  راز لیوسا ۵۹ ۸۶ تهران ترجمه
۱۳ «بابانظر: خاطرات شفاهی شهید محمدحسن نظرنژاد» سوره مهر ۵۴ ۸۸ تهران تالیف
۱۴ کافه پیانو چشمه ۵۲ ۸۷ تهران تالیف
۱۵ «هنر شفاف اندیشیدن» چشمه ۵۱ ۹۴ تهران ترجمه
۱۶ «آن بیست و سه نفر» سوره مهر ۵۰ ۹۳ تهران تالیف
۱۷ «سلام بر ابراهیم» پیام آزادی ۴۷ ۸۸ تهران تالیف
۱۸ «ملت عشق» ققنوس ۴۴ ۹۳ تهران ترجمه
۱۹ اطلس نبردهای ماندگار: عملیات نیروهای زمینی در هشت سال دفاع مقدس: شهریورماه ۱۳۵۹ – مردادماه ۱۳۶۷ سوره سبز ۴۴ ۹۳ تهران تدوین
۲۰ «هاجر در انتظار: کتاب شهید کریمی» ملک اعظم ۴۳ ۸۸ خراسان رضوی تالیف
۲۱ «من، پیش از تو» آموت ۴۲ ۹۴ تهران تالیف
۲۲ «آن‌ها» سوره مهر ۴۱ ۸۸ تهران تالیف
۲۳ «رازهایی برای کسب موفقیت و ثروت» پشتون ۴۱ ۸۶ تهران تالیف
۲۴ دخیل عشق کتاب جمکران ۴۱ ۹۲ تهران تالیف
۲۵ «قهوه‌ سرد آقای نویسنده» نیماژ ۴۰ ۹۶ تهران تالیف
۲۶ «مبانی زوج‌درمانی و خانواده‌درمانی» علم ۳۶ ۸۶ تهران تالیف
۲۷ «تغذیه در طب ایرانی – اسلامی» نسل ‌نیکان ۳۶ ۹۲ تهران تالیف
۲۸ «من و کتاب» سوره مهر ۳۶ ۸۷ تهران تالیف
۲۹ «کمک‌های اولیه: امداد و نجات» ارکان دانش ۳۵ ۸۹ اصفهان تالیف
۳۰ «موج فتنه: از جمل تا جنگ نرم» کانون اندیشه جوان ۳۵ ۸۸ تهران تالیف
۳۱ تو، تویی؟!: داستان‌های کوتاه و شگفت‌انگیز( جلد دوم)  ذهن‌آویز  ۳۳ ۸۸ تهران گرد‌آوری ترجمه
۳۲ تو، تویی؟!: داستان‌های کوتاه و شگفت‌انگیز( جلد اول) ذهن‌آویز ۳۶ ۸۸ تهران گرد‌آوری ترجمه

سنگینی کفه ترازو به سمت تالیف و داستان
در بررسی جدول فوق متوجه می‌شویم که کتاب‌های تالیف با ۲۳ عنوان، جایگاه بالاتری را نسبت به سایر کتاب‌ها به خود اختصاص داده‌اند در حالی‌که چهارعنوان ترجمه و پنج عنوان دیگر تدوین و گرد‌آوری شده‌اند.

در میان آثار تالیفی اما کفه ترازوی با ۱۸ عنوان نیز به سَمت آثار داستانی سنگینی می‌کند؛ علاوه براین محور، ۱۰ داستان تالیفی در یک دهه گذشته به دفاع مقدس اختصاص دارد. کتاب «سلام بر ابراهیم» که نخستین‌بار در سال ۱۳۸۸ از سوی «پیام آزادی» به چاپ رسید تا سال جاری ۴۷ بار تجدید‌چاپ شده است و در رتبه ۱۷ جدول پرتکرار‌ترین‌ها قرار دارد؛ علاوه براین تنها کتاب حوزه دفاع مقدس است که در دومین طرح «پاییزه کتاب» به‌عنوان یکی از کتاب‌های پُرفروش معرفی شد.

«رویای نیمه شب» به‌عنوان رمان تاریخی، «کافه پیانو»، «قهوه‌ سرد آقای نویسنده» و مجموعه دو جلدی «تو، تویی؟!: داستان‌های کوتاه و شگفت‌انگیز» به‌عنوان تنها کتاب حوزه کودک و نوجوان، پرتکرار‌ترین‌های داستان ‌طی یک دهه گذشته نشر ایران را تشکیل داده‌اند.

از میان عناوین ترجمه‌ای نیز دو عنوان «ملت عشق» نوشته ایلیاف شافاک و «من، پیش از تو» نوشته جوجومویز در جدول پرتکرارها قرار گرفته‌اند.

تنها یک مجموعه شعر
یکی دیگر از نکات قابل توجه در این بررسی، وجود تنها یک مجموعه شعر در فهرست پرتکرار‌ترین کتاب‌های دهه اخیر است؛ حال آنکه کشور ایران، کشور شعر و شاعری به شمار می‌آید و سالانه مجموعه شعرهای زیادی از سوی ناشران کشور به انتشار می‌رسند.

مجموعه شعر «آن‌ها»ی فاضل نظری به‌عنوان تنها مجموعه شعر این جدول در جایگاه ۴۱ جای گرفته است؛ مجموعه‌ای که در سال ۱۳۸۸ منتشر شده است.

کتاب‌های کاربردی آموزشی
کتاب‌های کاربردی نیز در جدول پرتکرار‌ترین‌ها رتبه‌های قابل توجهی را به خود اختصاص داده‌ و بالاتر از بسیاری  کتاب‌ها قرار گرفته‌اند. «مطلع مهر: راهکارهای جامع و کاربردی برای انتخاب همسر»، «راهنمای مصور سفر زیارتی عراق»، «رازهایی برای کسب موفقیت و ثروت» و «مبانی زوج‌درمانی و خانواده‌درمانی» هر چهار عنوان در ردیف کتاب‌های تالیفی هستند.

از میان اید دسته از عناوین،‌ کتاب «راهنمای سریع اورژانس» با  ۷۸بار چاپ از سال ۱۳۸۸ و به همت ناشر شهرستانی در ششمین رتبه این جدول خودنمایی می‌کند. ۳۵بار چاپ‌ «کمک‌های اولیه: امداد و نجات» از سال ۱۳۸۹ از سوی یک ناشر دیگر شهرستانی نیز نشان از نیاز بازار نشر به کتاب‌های آموزشی دارد.

همچنین دو عنوان ترجمه‌ای «راز» و «هنر شفاف اندیشیدن» که در حوزه روانشناسی هستند و مخاطب عام دارند را نیز می‌توان در دسته کتاب‌های کاربردی قرار داد.

انقلاب و دفاع مقدس
از میان کتاب‌هایی که رویکرد انقلابی و دفاع مقدسی دارند، عناوین مختلفی در ژانر‌های داستانی و خاطره‌نویسی دسته‌بندی می‌شوند که در بخش‌های قبل به آن‌ها اشاره شد. اما به جز آن‌ها، عناوین دیگری را نیز در این گروه موضوعی قرار می‌دهیم که در لیست بالا قرار گرفته‌اند: «اطلس نبردهای ماندگار: عملیات نیروهای زمینی در هشت سال دفاع مقدس: شهریورماه ۱۳۵۹ – مردادماه ۱۳۶۷ » و «انسان ۲۵۰ ساله: بیانات مقام معظم رهبری درباره زندگی سیاسی-مبارزاتی ائمه معصومین‌(ع)» «موج فتنه: از جمل تا جنگ نرم».

بررسی آماری و پیشبینی آینده بازار کتاب
پرونده کتاب‌هایی که  بیش از ۳۰ بار طی یک دهه به چاپ رسیده‌اند، تنوع موضوعی قابل توجهی را نشان نمی‌‌دهد؛ اما بررسی این دامنه سلیقه مخاطب، حاکی از توجه بازار به کتاب‌های تالیفی به ویژه داستان است؛ علاوه براین موضوع معدود کتاب‌های ترجمه نیز شامل داستان، روانشناسی و کتاب‌های علمی و آموزشی است.

بررسی این نوع آمار‌ها توان پیش‌بینی، را افزایش می‌دهد تا فعالان حوزه نشر اعم از مترجم و مولف و نویسنده و ناشر براساس خواست و مطالبه مخاطب به انتشار کتاب دست بزند؛ البته ناشر نیز در تعیین سرنوشت بازار بی‌تاثیر نیست و با ابزار‌های متنوع تبلیغ می‌تواند به انتخاب مخاطب سمت و سو بدهد. البته نباید فراموش کرد که نوع خریدها و نسبت برخی از ناشران با نهادهای دولتی و شبه‌دولتی نیز در آمار انتشار برخی کتاب‌ها تاثیر مستقیم دارند.

نمونه‌‌های متعددی از تاثیر تبلیغ بر تجدید چاپ کتاب‌ها قابل ارائه است. به‌عنوان مثال طرح پاییزه کتاب به‌عنوان راهکار معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و  ارشاد اسلامی برای تقویت جایگاه کتابفروشی‌ها، تولید تیزر‌های تبلیغاتی در رسانه ملی و یا برگزاری مسابقات کتابخوانی را می‌توان نام برد.