فیلم‌هایی درباره شیوع یک ویروس یا یک بیماری همه‌گیر، شبیه وضعیت امروز ما

چهارشنبه 11 مارس 2020 در 22:51


خیابان‌های خلوت؛ آدم‌های بی‌چهره پنهان پشت نقابی که قرار است آنها را در برابر بیماری محافظت کند؛ خانواده‌هایی ‏ترسان از بلایی که نازل شده که همه را به چشم دشمن می‌بینند، به شکل بیماری، یا عامل بیماری؛ و هراسی که بالای سر مردم ‏است. اینها تصاویر آشنای این روزهاست. تصاویری که البته پیشتر در رمان‌ها و فیلم‌های زیادی هم تماشایشان کرده بودیم و از ‏این روست که سیمای شهرهامان امروز چنین آشنا به نظر می‌رسد. این روزها که ویروس کرونا به صدر اخبار رسانه‌ها در حوزه‌های مختلف تبدیل شده و بسیاری خانه‌نشینی را برای کاستن از ‏ریسک ابتلا به این بیماری انتخاب کرده‌اند، شاید فرصت مناسبی باشد برای مرور فیلم‌هایی که موضوعی مشابه این روزهای ما را ‏دستمایه روایت داستان‌شان قرار داده‌اند. فیلم‌هایی که تماشای آنها در این وضع و حال هم جذاب است و هم دلهره‌انگیز و ‏اضطراب‌آور.‏ شیوع یک ویروس یا یک بیماری همه‌گیر بارها و بارها در فیلم‌های سینمایی مختلفی به تصویر کشیده شده است. فیلم‌هایی معمولاً ‏در ژانر علمی- تخیلی که عموماً در قالب داستان‌های فانتزی و آخرالزمانی روایتی هول‌انگیز را سامان می‌دهند. روایتی هراسناک ‏از تقابل همیشگی خیر و شر؛ که این‌بار در قطب شر ماجرا ویروس یا بیماری خاصی نشسته، خطرناک‌تر و ترسناک‌تر از ‏هیولاهای وحشتناک و ارواح خبیث افسانه‌ها. ویروسی مرگبار که در جامعه گسترش پیدا می‌کند زندگی‌های بسیاری را تهدید می‌کند. ‏ این بیماری و ویروس همه‌گیر البته در شکل و قالب‌های مختلفی بر پرده سینماها جان گرفته‌اند. گاه این قطب شر، در فیلمی مانند  ‏‏«مهر هفتم» اینگمار برگمان به شکل بیماری طاعون و یک شهر طاعون‌زده جلوه کرده و گاه مانند فیلم‌های «اپیدمیک» لارس ‏فون‌تریه، «دوازده میمون» تری گیلیام، «مرگ در ونیز» لوکینو ویسکونتی به شهر ویروس‌زده پرداخته شده است. مجموعه ‏فیلم‌های «رزیدنت ایول» یا فیلم‌های «آخرین مرد زمین»، «امگامن»، «من افسانه‌ام»، «شب مردگان زنده»،  «مسیر پنجم»، ‏‏«جنگ جهانی زد» و… نیز جلوه‌های دیگر این کهن الگوی روایی بر پرده سینماها هستند.‏ در سینمای خودمان نیز همه‌گیری یک ویروس یا بیماری یا فاجعه را در چند فیلم شاهد بوده‌ایم. مثلا در «تمام وسوسه‌های زمین» ‏زنده‌یاد حمید سمندریان، «روزی که هوا ایستاد» زنده‌یاد نادر ابراهیمی و البته «دنیای وارونه» شهریار بحرانی که با لحن و زبانی ‏کمیک به شیوع بیماری راستگویی پرداخته است. ‏

این مطلب می‌کوشد نگاهی داشته باشد به مهم‌ترین فیلم‌هایی که درباره شیوع یک ویروس یا بیماری ساخته شده‌ است.

کوری ‏
این ساخته سینمایی فرناندو میرلس برزیلی که در آن بازیگرانی چون دنی گلاور، مارک روفالو، جولیان مور و گائل گارسیا برنال ‏ایفای نقش کرده‌اند، رمان کوری اثر نویسنده نوبلیست ژوزه ساراماگو را دستمایه روایتش قرار داده است. «کوری» درواقع داستان ‏مردم شهری را روایت می‌کند که تقریبا همگی در یک فاصله زمانی کوتاه به کوری دچار می‌شوند. کوری مرموزی که به‌سرعت ‏به بقیه سرایت می‌کند، دولتمردان را مجبور می‌کند تا برای کسانی که دچارش شده‌اند، در ساختمان تیمارستانی قرنطینه بسازد و ‏همه را در آنجا جا بدهد‎. اما روزبه‌روز تعداد کورها بیشتر می‌شود. به جز زنی که همسر  چشم‌پزشک داستان است که کور نشده ‏ولی خودش را به کوری زده تا از همسرش جدا نشود. او تنها کسی است که تا پایان داستان بیناست و می‌بیند و گزارش می‌دهد که ‏در قرنطینه چه بلاهایی که بر سر کورها نمی‌آید. کم‌کم کوری شدت می‌گیرد و نگهبانان قرنطینه و سربازان را هم دچار ‏می‌کند. کوری فرناندو میرلس با وجود اینکه در فستیوال کن به نمایش درآمد و در لیست برترین فیلم‌های‌سال ٢٠٠٨ قرار گرفت، ولی از ‏نظر منتقدان فیلم درخشانی نیست. با این حال پیتر برادشاو منتقد گاردین در نقد خود درباره این فیلم آن را «اقتباسی هوشمندانه، ‏کاملا ساختاربندی شده و مطمئن» نامیده و این درحالی است که نویسنده سایت راجر ایبرت این فیلم را یکی از ناخوشایندترین ‏فیلم‌های زندگی‌اش خوانده است. فیلم در گیشه هم چندان موفق نبود و به‌رغم هزینه ٢۵‌میلیون دلاری‌اش تنها ١٩‌میلیون ‏دلار فروخت.‏

شیوع
شیوع استیون سودربرگ با بازی ماریون کوتیار، مت دیمن، لارنس فیشبرن، جود لا، گوئینیت پالترو و کیت وینسلت یکی از ‏مشهورترین فیلم‌های این ژانر است. فیلمی که  این روزها همه آن را به هم پیشنهاد می‌دهند و با نگاهی عاقل‌مآبانه ‏رویکرد پیشگویانه‌ آن را نسبت به شیوع ویروس «کرونا» نشانه‌ای از وجود یک توطئه بین‌المللی می‌دانند.‏ شیوع که نگاهی بدبینانه دارد، تریلری پزشکی است درباره شیوع ویروسی مرگبار از هنگ‌کنگ که جان میلیون‌ها نفر را در دنیا ‏گرفته است. این نخستین شباهت شیوع سودربرگ به دنیای این روزهای ماست. شباهت‌های دیگری هم وجود دارند، مثل نشانه‌های ‏بیماری و… که همه باعث شده‌اند استقبال از این فیلم در هفته‌های اخیر در شبکه نمایش خانگی در اروپا و آمریکا به شدت افزایش ‏یابد. با این حال در فیلم «شیوع» آمار مرگ‌ومیر ناشی از ویروس مرگبار ۲۰‌درصد است، درحالی‌که کروناویروس جدید یا ‏همان کووید-۱۹ در بدترین حالت ٢درصد جان مبتلایان را می‌گیرد.‏ شیوع سودربرگ زمانی ساخته شده که دنیا تازه بحران یازدهم سپتامبر را پشت سر گذاشته بود و بعد از شیوع دو بیماری سارس و ‏آنفلوآنزای خوکی و تلفات قابل‌توجه این دو بیماری از احتمال شیوع یک اپیدمی مرگبار به شدت هراس داشت. این هراس همگانی ‏باعث شد سودربرگ ساخت تریلری هولناک بر مبنای ایده شیوع یک اپیدمی را در دستور کار قرار دهد. فیلمی که نه‌تنها بعد از ‏ساخت از بهترین‌های این ژانر لقب گرفت بلکه حالا بعد از نزدیک به ١٠سال همچنان ترس‌های بشر از همه‌گیری منتهی به فاجعه ‏یک بیماری را به بهترین شکلی نشان می‌دهد و البته با دقت و رویکردی پیشگویانه‌ در قبال یک بحران بیولوژیک تصویری دقیق ‏از جزئیات موضوعش ترسیم می‌کند.‏

بیست‌وهشت روز بعد
فیلمی از دنی بویل که بیشتر با فیلم‌های «میلیونر زاغه‌نشین» و «۱۲۷ ساعت» او را می‌شناسیم. او در فیلم بیست‌وهشت روز بعد با ‏بازی نائومی هریس و سیلین مورفی روایتی آخرالزمانی و هراسناک از یک شهر ویروس‌زده ارایه داده است. در فیلم می‌بینیم که ‏پخش شدن ویروسی در بین شامپانزه‌های یک آزمایشگاه باعث می‌شود شهر لندن در تنها ۲۸ روز تبدیل به مخروبه‌ای بدون انسان ‏شود. شهری که تنها انسانش  ۲۸ روز پس از این واقعه در یک بیمارستان از کما بیدار می‌شود و خود را با این فضای آخرالزمانی ‏مواجه می‌بیند. او در شهر می‌چرخد و نشانه‌هایی از فاجعه پیدا می‌کند.
فیلم دنی بویل هم در نظر منتقدان و هم در گیشه سینما به موفقیت خوبی دست یافت. این روزها در منابع سینمایی بیست‌وهشت ‏روز بعد دنی بویل را فیلمی خوب با یک کارگردانی با انرژی معرفی کرده‌اند که هم یک فیلم زامبی عالی است و هم نشانه‌های ‏سیاسی تند و تیزی دارد.‏

شیوع اول
این یکی شیوع را وولفگانگ پترسن کارگردانی کرده و در آن ‏‎بازیگرانی چون داستین‌هافمن، رنه روسو، مورگان فریمن، مادلین ‏استو و کوین اسپیسی ایفای نقش کرده‌اند. در این درام پزشکی فاجعه‌آمیز که در‌سال ١٩٨۵ براساس کتاب معروفی به نام «منطقه ‏ممنوعه» ساخته شده، گروهی باید ابتدا در «جمهوری دموکراتیک کنگو» و بعد در شهری کوچک در آمریکا جلوی شیوع یک ‏بیماری «شبه ‌ابولا» را بگیرند. در ۱۹۶۷ در جریان شورش‌‌های ویروسی موسوم به موتابا در جنگل‌های آفریقا شایع می‌شود و ‏ارتش آمریکا مأموریت می‌یابد ماجرا را مخفی نگه دارد. ۲۸‌سال بعد یک ویروس‌شناس آمریکایی به زئیر می‌رود تا درباره شیوع ‏یک ویروس تازه تحقیق کند.
شیوع وولفگانگ پترسن را یکی از بهترین فیلم‌های این ژانر می‌دانند. فیلمی که نه‌تنها در سینما موفقیت حیرت‌انگیزی به دست ‏آورد و به‌رغم هزینه ۵۰‌میلیون دلاری‌اش در گیشه‌ها ۱۹۰‌میلیون دلار فروخت، بلکه نسخه ویدیوی آن نیز به‌شدت موفق بود و ‏کمتر کسی در آن سال‌ها آن را ندیده بود. فیلمی که  به‌طور غیرمستقیم به همه‌گیری یکی از مرگبارترین ویروس‌های شناخته شده ‏به نام ابولا و تلاش برای مهار آن اشاره می‌کند و در زیرمتن به نحو تکان‌دهنده و افشاگرانه‌ای نقش نیروهای نظامی آمریکا در ‏تهدیدهای بیولوژیکی و شیوع بیماری‌های مرگباری چون ابولا را مورد کاوش قرار می‌دهد.‏

دیوانگان
شاید بتوان این ساخته جرج رومرو پدرخوانده‌ زامبی‌ها را در سینما پدربزرگ این نوع فیلم‌ها نامید. فیلمی ساخته شده در‌سال ‏‏١٩٧٣ که در فهرست فیلم‌هایی با موضوع شیوع یک ویروس یا همه‌گیری یک بیماری‌ خطرناک، یکی از قدیمی‌‌ترین ‏نمونه‌هاست. فیلمی مثل تقریبا تمام ساخته‌های جرج رومرو، ارزان، فقیر و البته اصیل و پر از کنایه‌های سیاسی تندوتیز. داستان ‏دیوانگان در شهر کوچکی در پنسیلوانیا اتفاق می‌افتد که یک اشتباه باعث آلوده شدن آب آشامیدنی شهر به ویروسی می‌شود که قرار ‏بوده یک سلاح بیولوژیک باشد. این باعث اپیدمی شدن جنون در میان مردم می‌شود؛ و هر کس آلوده ویروس می‌شود، دچار ‏جنون ‌شده و با از دست دادن کنترل اعصاب و روانش، دست به جنایت و خودکشی می‌زند. دولت سعی دارد هر طور شده حتی به ‏قیمت نابودی شهر و تمام ساکنان آن جلوی درز خبر و گسترش ویروس به مناطق دیگر را بگیرد و این باعث می‌شود قهرمانان ‏داستان دو دشمن خطرناک را مقابل‌شان داشته باشند: مأموران دولتی که قصد نابودی تمام شواهد را دارند و دیوانگانی که به ‏ویروس آلوده شده‌اند. ‏«دیوانگان» سرنوشت محتوم تمام ساخته‌های رومرو را داشت. در زمان اکران شکست خورد اما  در گذر زمان محبوب شد، تا ‏جایی که امروزه از آن به‌عنوان یک فیلم کالت نام برده می‌شود و حتی در‌سال ٢٠١٠ هم نسخه جدیدی براساس آن ساخته شد.‏

 

منبع شهروند

اظهار نظر

*

نظرسنجی

  • آیا جشنواره فیلم فجر همچنان برایتان جذابیت دارد؟

    Loading ... Loading ...

آخرین اخبار