روستای اورامانات، منطقه‌ای که باید به آن سفر کرد

چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۸ در ۱۵:۳۵


اورامان را کردها هورامان می خواند. این منطقه در واقع بخشی است که بین ایران و عراق مشترک است و یک دشت پر پیج و خم و رودهای زیبا و گوناگونی است که شما را به وجد خواهد آورد. چشمه های مشهور این منطقه سیروان و لیله است. این دو رود در نزدیکی عراق به هم می پیوندند و این پیوند گاه را دروله می نامند.

واژه اورامان یا هورامان از دو بخش اهورا و مان به معنى خانه، جایگاه و سرزمین تشکیل شده است. اورامان یعنى سرزمین اهورایى و جایگاه اهورا مزدا. هور در اوستا به معنى خورشید است. هورامان را مى‌توان جایگاه خورشید هم معنى کرد.

اورامانات تخت در جنوب شرقى شهر مریوان در استان کردستان قرار دارد که بوسیله جاده‌اى به طول ۷۵ کیلومتر به شهر مریوان متصل مى‌شود.

هورامان شامل مناطقی از جنوب غربی استان است که قسمتی از شهرستانهای سنندج و کامیاران و بخش زیادی از سروآباد را در بر می‌گیرد. مشخصه اصلی هورامان ساختار طبیعی آن شامل کوه‌های سربه فلک کشیده، جنگل و رودخانه است و از لحاظ فرهنگی شامل مناطقی است که با لهجه کردی هورامی صحبت می‌کنند طبیعت کوهستانی که شامل کوه‌های رفیع و دره‌های عمیق است مردمی سخت کوش را پرورده نموده که نمود عینی آن در تمام شئونات زندگی مانند معماری پلکانی، کشاورزی پلکانی، اعتقادات خالص دینی، تعهد به برگزاری رسومات قدیمی نمایان شده است.

این شهر را هزار ماسوله نیز مى‌نامند. زیرا معمارى آن همانند ماسوله است. حیاط هر خانه بام خانه‌اى دیگر است، اما با وسعتى بیشتر.

مهمترین رودخانه استان با نام سیروان در اورامان جاری است و بیشتر قلل مرتفع با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر در منطقه اورامان قرار گرفته‌اند که کوه شاهو با ارتفاع ۳۳۹۰ مهمترین آنها است.

شهر شگفت‌انگیز اورامان تخت

این شهر به عنوان مرکز اورامان در ۶۵ کیلومتری جنوب‌غربی سروآباد قرار گرفته و مردم اورامان معتقدند که زمانی این روستا مرکز حکومت و پایتخت حکام محلی بوده است لذا کلمه تخت به معنی پایتخت می‌باشد و این نشان از عظمت این منطقه درگذشته دارد در حال حاضر این روستا تبدیل به مرکز بخش شده است و حدود ۵۴۰ خانوار در آن سکونت دارند نمای این روستا نه تنها به خاطر معماری پلکانی خانه‌های آن بسیار دیدنی است بلکه به خاطر شکل هرم‌گونه روستا است که قلعه‌ای باستانی در رأس آن قرار دارد ارزش این روستا از چندین لحاظ مهم است مانند برگزاری مراسم سالانه پیرشالیار در بهار و زمستان ، پوشش گیاهی ، لباس کامل کردی، موسیقی عرفانی، روحیه مضاعف مهمان‌نوازی، کوچ ییلاقی به مناطق مرتفع کوهستانی و .. راه دسترسی به این روستا از طریق سه‌راهی موسوم به « بیه‌کره»(سه راه حزب الله)  و سپس روستاهای دزلی و درکی بوده که مجموعاً بیش از ۶۰ کیلومتر راه آسفالت و حدود ۲ کیلومتر آن شنی است.

جاذبه های گردشگری شهرستان سروآباد

تفرجگاه دزلی و درکی 
دزلی و درکی نام دو روستای سرسبز و زیبای کوهستانی می‌باشند که در فاصله ۳۰ و ۳۵ کیلومتری سروآباد قرار گرفته‌اند جاده دسترسی به این تفرجگاه آسفالت بوده و مسیر آن به عنوان ورود به منطقه اصلی اورامان از اهمیت خاصی برخوردار است در فصل بهار به علت روحیه شاد مردم منطقه، گروه‌های موسیقی و رقص کردی بسیاری به صورت خودجوش در این مکان برنامه اجرا می‌نمایند که دیدن آن در کنار مردمی که در دامن طبیعت زیبا لباس‌های محلی زیبا پوشیده‌اند خالی از لطف نیست بازدید از این منطقه در برنامه تمامی تورهای استان گنجانده شده است.

چشمه آب معدنی بل، کانی بل
در منطقه اورامان در مرز استان کردستان و کرمانشاه و در فاصله بین روستای ناو از استان کردستان و روستای هجیج از استان کرمانشاه و در کنار رودخانه خروشان سیروان چشمه یا آبشار معدنی بل قرار گرفته است این چشمه از لحاظ شرب و داشتن املاح معدنی بسیار مشهور بوده به طوری که در کنار آن ۲ واحد کارخانه تولید آب معدنی احداث شده است چشمه آب معدنی بل به علت قرارگیری در مسیر جاده اورامان و رودخانه سیروان و هم‌چنین نزدیکی به روستای شگف‌انگیز هجیج از جمله جاذبه‌های گردشگری استان است.

رودخانه سیروان
این رودخانه در جنوب غربی استان جریان دارد که پس از دریافت آبهای بخش‌های جنوب‌غربی، غرب و مرکز استان مانند قشلاق، گاوه‌رود و گردلان به نام سیروان خوانده می‌شود بخش عمده این رودخانه در شهرستان سروآباد و منطقه باستانی اورامان جریان دارد و سپس در خاک عراق پس از پیوستن به رودخانه دیاله وارد رود بزرگ دجله می‌گردد و در واقع این رود طولانی‌ترین رودخانه استان می‌باشد. حواشی این رود بسیار زیبا و بستر و کناره‌ها آن زیستگاه انواع پرندگان و ماهیان می‌باشد که از لحاظ بهره‌برداری تفریحی و توریستی بسیار مناسب است. بهترین مسیر و چشم‌انداز برای دیدن عظمت و زیبائی سیروان فاصله بین روستاهای اسپریز تا هجیج است که به علت قرارگیری جاده شنی در راستای رودخانه دارای ایستگاه‌های مهم و باارزش بصری فوق‌العاده جهت فراغت، عکاسی و تصویر برداری می‌باشد. هم‌چنین این رودخانه به علت خروشان بودن محل تمرین و مسابقات قایقرانان استان و حتی ملی و بین‌المللی است.

آداب و رسوم اورامانات

مراسم کلاو روچنه با حضور کودکان
کودکان وظیفه تقسیم این گردوه در بین اهالی روستا را بر عهده دارند به نحوی که کودکان روستای اورامان صبح چهارشنبه و قبل از طلوع آفتاب به گروه های سه یا چهار نفری تقسیم شده و با حضور در درب منازل افراد و با درب زدن و گفتن کلمه کلاوروچنه حضور خود در محل را اعلام می کنند و سپس صاحب خانه نیز در قبال برداشت چند عدد گروه از کیسه کودکان به آنها تنقلات هدیه می دهد.

مراسم تاریخی عروسی پیرشالیار
مراسم پیرشالیارهر سال دو بار در نیمه بهار و نیمه زمستان برگزار شده و عروسی «پیر شالیار» در سه روز جشن گرفته می‌شود. مقبره پیر شالیار که از موبدان عبدالقادرگیلانی بوده است در انتهای جاده آسفالته اورامان قرار دارد. این مراسم شامل ذبح دام قربانی، دف زنی، نوعی رقص، خوردن آش، و شب‌نشینی و خواندن شعر و دعا است.

هر ساله تعداد زیادی گوسفند که نذورات مردم برای پیر شالیار است در صبح روز چهارشنبه قربانی می‌شوند که این دام‌ها توسط اهالی و یا افرادی از روستاهای دیگر در اواخر فصل پاییز برای متولی فرستاده می‌شود و او در فصل زمستان از آن دام‌ها نگهداری کرده در روز جشن همه آنها را قربانی می‌کنند.

تعداد گوسفندان قربانی شده گاه به ۷۰ تا ۸۰ راس نیز می‌رسد و گوشت‌های قربانی را بین اهالی تقسیم کرده و با مقداری از آن نوعی آش به نام «ولوشین» تهیه می‌کنند و روز برگزاری مراسم آن آش نیز بین اهالی تقسیم می‌شود. مراسم در عصر روز پنجشنبه با شرکت اهالی روستا و افرادی از روستاها و شهرهای اطراف برگزار می‌شود این مراسم توام با برپایی سماع عرفانی به شکل دسته‌جمعی و نواختن دف است.

اورامان تخت از بخش اورامان تخت و چند روستای اطراف آن مانند: سرپیر، کاله، رودبر، بلبر، ژیوار، ناو، نوین تشکیل شده است.

اورامان، سرزمین پیران ماندگار
اورامان، سرزمین پیران ماندگاری است که در آن زندگی کرده اند و به واسطه حضور پیر شالیار در این منطقه زیسته اند و حتی بعضی ها در آن مدفونند که تعداد آنها را ۹۹ نفر ذکر کرده اند.

پیرانی همچون پیررستم، بابابیرو، پیرزرین، پیر چال، باباحیرانی، پیر داوود، پیروتی، یاپیروتی، یا پیر عزیز، پیر خالد، پیر قلم دار یا کرک غاز، شیخ روح الله، پیر عزیز، پیر محمد کوماسی که از کوهسار کرمان آمده و ملاجان الله که هرکدام از طرف پیر شالیار مأموریت خاصی داشته‌اند.

 
هنرهای سنتی اورامانی‌ها
هنرهای سنتی از دیرباز در میان کردها رواج داشته و با توجه به شرایط خاص جغرافیایی از تنوع برخوردار بوده است. تولید این آثار، هم مصرف محلی دارد و هم از نظر اقتصادی در بهبود زندگی مردم منطقه مؤثر است.

لباس مردم اورامانات نیز کردى است. پوشاک کردى آمیزه‌اى از رنگ و نقش است. پیش از ورود پارچه و کفش‌هاى خارجى و سایر منسوجات داخلى به استان کردستان، بیشتر پارچه‌ها و پاى افزار مورد نیاز آنها توسط بافندگان و دوزندگان محلى بافته و ساخته مى‌شده است.

صنایع دستی اورامانات عمدتاً بافت کلاش (گیوه)، کلاه، جاجیم، تسبیح، سجاده و غیره بوده و طبیعت زیبای بهاری منطقه نیز جاذبه ای دیگر است که به عنوان یکی از تفرجگاه های مهم منطقه به حساب می آید.

مهمترین هنر های سنتی را دستباف‌ها، قالی، گلیم، سجاده بافی، (موج، جاجیم)، شالبافی و تهیه پارچه های پشمی، گیوه دوزی، نازک کاری، منبت کاری، معرق، سفال گری، نمد مالی، زیور آلات محلی، سوزن دوزی، قرقره بافی، قلاب بافی، گل دوزی، پولک و منجوق دوزی، حصیر و سبد، بافت سیاه چادر، فلزکاری، ساخت آلات موسیقی تشکیل می‌دهند.

مردم اورامان، با کرک نوعی بز به نام مه رهز یا مرغوز که دارای کرک پشم لطیفی است، شال‌هایی را به عرض ۲۵ سانتیمتر و طول تقریبی ۲۶ سانتیمتر می‌بافند که از نخ حاصل از آن پارچه‌هایی تهیه شده که با آن لباس محلی مردان کرد، چوخه و رانک، بافته می‌شود.

علاوه بر آن دوخت کلاه و دستکش و پووزه وانه (ساق بند) با استفاده از آن در پارچه‌ها رواج دارد. کار بافت شال نیز در کارگاه‌های شالبافی که شامل دستگاه‌های بافندگی ۴ ورودی است، انجام می شود.

یکی دیگر از فنون رایج در منطقه هورامان، بافت کلاش است. زیره کلاش از جنس پارچه است و رویه آن هم بیشتر توسط زنان و از نخ بافته می‌شود.

برای تهیه زیره گیوه تکه های پارچه را برش داده و سپس آن تکه های پارچه را چند لایه کرده و کشته های آهن روی آن تکه پارچه می‌کوبند.

برای کوبیدن مشته بر پارچه، آن را روی قوته (کنده درخت) قرار می‌دهند، سپس آن تکه پارچه‌ها را با استفاده از چرم گاو به یکدیگر متصل کرده و در قسمت پاشنه نری گاو را قرار می‌دهند و برای آنکه دور گیوه از هم باز نشود مقداری کتیرا را به دور آن می مالند. پس از آماده شدن زیر گیوه، رویه آن را که با استفاده از نخ پنبه ای بافته شده، به زیره متصل می‌کنند.

ساخت تنور و ظروف سفالی در این دیار به عهده زنان است. این افراد با استفاده از گل سرخ رنگی که از کوه های اطراف تهیه می‌کنند، به کار ساخت ظروف سفالی می پردازند که آن را هه‌ورگر می‌گویند.

مسافرت به روستاهای اورامانات بدون هیچ مشکلی با کلیه خودروها امکان پذیر است در هوارمان تخت هتل و اقامت گاه برای مسافران  وجود دارد.

اظهار نظر

*

نظرسنجی

  • ضعیف‌ترین گزارشگر تلویزیون ایران؟

    مشاهده نتایج

    Loading ... Loading ...

آخرین اخبار